GELENEKSEL ÇOCUK OYUNLARI

 

SAKLAMBAÇ

Çocuklar önce belli bir alanda toplanır. Ebe olarak belirlenen çocuğun gözleri kapatılır. Ebe önceden belirlenen sayıya kadar sayar. Bu sayı genelde 10-20 veya 30 olur. Sayma bittikten sonra ebe “Yanın yören, sağım solum sobe saklanmayan ebe” der ve gözleri açarak saklananları aramaya başlar. Ebe tüm saklananları bulunca içlerinden birini yeni ebe olarak seçer ya da ilk olarak bulduğu kişiyi ebe olarak seçer. Oyun başlamadan önce bu kural konuşulur. Ebe yanlış kişinin adını söyleyip sobelerse, “Çanak çömlek patladı” denilir ve oyun aynı ebeyle yeniden başlar.

BİRDİR BİR

Oyun için belirlenen kişi sayısı yoktur ancak sayı ne kadar çoksa oyun o kadar eğlenceli olur. Oyunun başında bir ebe seçilir. Ebe ellerini dizlerine dayar. Diğer oyuncular birkaç metre mesafeyle sıraya geçer. Oyuncular sırayla koşarak ebe olan oyuncunun üzerine ellerini sırtına bastırıp bacaklarını da iki yana açabilecek şekilde atlar. Atlama anında da sırasıyla birdir bir tekerlemesinin dizeleri söylenir. Dengesini kaybedip kayan veya düşen oyuncu oyunu kaybeder ve yeni ebe olarak seçilir. Eğer kayan yada düşen olmazsa atlayanlar bir sayı seçer ve “tek mi çift mi?” diye sorar ebe bilirse kazanır bilemezse ebe olmaya devam eder.

Birdir bir tekerlemesi: “Birdir bir, ikidir iki olur tilki, üçtür üç yapması güç, dörttür dört kuş gibi ört, beştir beş aldım bir eş, altıdır altı yaptım kahvaltı, yedim yedi elim sırtına deydi, sekizim seksek, dokuzum durak.”

YAKAN TOP OYUNU

Çocuklar oyun için iki farklı grup oluşturur. Bir grup seçilir ve seçilen grup oyuncuları ortada yer alır. Diğer iki grup aynı takımın oyuncuları sayılır. Aynı takım olan iki grup ellerindeki bir topla ortadaki grup oyuncularını vurmak için mücadele eder. Ortadaki bütün oyuncular vurulana kadar oyun devam eder. Son oyuncu vurulduğunda oyun sona ermiş olur.

ORTADA SIÇAN OYUNU

Oyun en az üç kişi ile oynanır. Bir tane ebe seçilir. Ebe olan oyuncu ortada yer alır. Diğer oyuncular ortadaki oyuncuya topu isabet ettirmeye çalışır. Oyuncu üç kişiden fazla ise ortada yer alan ebe sayısı da istenilen sayı kadar arttırılabilir.

YAĞ SATARIM BAL SATARIM

Oyuncu sayısında herhangi bir sınırlama yoktur ancak diğer çocuk oyunlarında olduğu gibi oyuncu sayısı ne kadar çok artarsa oyunun eğlencesi de o kadar çok artar. Oyunun başlangıcında bir ebe seçilir. Kalan diğer oyuncular çember oluşturacak şekilde yere çökerler. Ebe eline bir mendil alır ve “Yağ satarım, bal satarım, ustam ölmüş ben satarım ustamın kürkü sarıdır satsam onbeş liradır zambak zumbak dön arkanı sıkı sıkı bak” diyerek çemberin etrafında dolaşır. Son aşamada elindeki mendili çember halindeki oyunculardan birinin arkasına bırakır ve hemen koşmaya başlar. Mendili bıraktığı kişi hemen kalkar ve ebeyi kovalamaya başlar. Ebe bu süreçte yakalanmadan kendisini kovalayan oyuncunun yerine geçmeyi başarırsa diğer oyuncu yeni ebe olur. Yakalandığı takdirde bir kez daha ebe olarak oyuna başlar.

İSTOP

Çocuklar oyunun başında bir daire oluşturur. Bir kişi ebe olarak seçilir. Ebe olarak seçilen çocuk, bir kişinin ismini söyleyerek elindeki topu havaya atar. Adı söylenen çocuk topu havada yakalayabilirse başka bir arkadaşının adını söyleyerek topu havaya atar. Topu havada tutamayan çocuk top yere düştüğünde alınca “istop” der ve diğer kaçan tüm oyuncular oldukları yerde durmak zorunda kalır. Ebe bir kişiyi seçer ve topu ona atar eğer vurmayı başarırsa, vurulan oyuncu 1 puan kaybeder ve yeni ebe olarak seçilmiş olur. Üç kere vurulan oyuncu takma bir isim verilir ve ona oyun boyunca o isimle seslenilir.

İP ATLAMA

İp atlama oyun anında üç kişiyle oynanır. İki oyuncu ipi uçlarından tutar ve çevirmeye başlar ortadaki oyuncu ipin üstünden atlamaya çalışır. Eğer üç kişiden fazla oyuncu var ise diğer oyuncular ortadaki oyuncunun yanmasını bekler. Ortadaki oyuncu ipten atlarken tekerleme söyler. Tekerlemede şu sözler söylenir: “Laleli belkız, içeriye gir kız, ipten çık kız, dışarıya çık kız. Denizde dalga hoş geldin abla, eteğini topla rahat otur abla, etek bluz, İngiliz turist nereden çıktı bu iki kız.”

KÖREBE

Oyuna başlamadan önce çocuklar bir kişiyi ebe olarak seçer. Ebe olarak seçilen kişinin gözleri bağlanır. Diğer oyuncular çember oluşturarak ebenin etrafında toplanır. “Türkü söyler döneriz, bil bakalım biz kimiz, göster bizi körebe” diyen çocuklar ellerini çırparak ebenin etrafında dönerler. Bu esnada ebe, ellerini uzatarak diğer oyuncuların ellerinden yüzlerinden kim olduklarını tahmin etmeye çalışır. Eğer doğru tahminde bulunursa ismini söylediği çocuk yeni ebe olur, eğer yanlış bir isim söylerse ebe olarak oynamaya devam eder.

KUTU KUTU PENSE

Kazananın ve kaybedenin olmadığı çocuk oyunlarından biridir. Kimsenin kazanmadığı ve kaybetmediği bir oyun denilince akla ilk gelen oyundur. Çocuklar bir araya gelerek el ele tutuşur ve bir çember oluşturur. “Kutu kutu pense elmamı yense arkadaşım (isim söylenir) arkasını dönse” denir. İsmi söylenen çocuk arkasını döner ve bu şekilde yanındaki iki arkadaşının elini tutar ve çember yeniden dönmeye başlar. Son çocuk da arkasını döndükten sonra şarkı tekrar söylenir ve son kısmında “Bütün çocuklar önüne dönse” denildikten sonra oyun tamamlanmış olur.

EL KIZARTMACA OYUNU

Bu oyun iki kişi ile oynanır. Oyunun bir diğer adı da ‘şap şap’ olarak bilinir. Refleksi iyi olanın kazandığı bu oyunun sonunda eller oyunun adına benzer bir hal alır. Bir oyuncunun avuçları yukarı gelecek halde ileri doğru uzatılır. Diğer oyuncu avuçları aşağı gelecek halde arkadaşının ellerinin üzerine koyar. Elleri altta olan oyuncu sağ elini, sol elini ya da her iki elini hızla çekip oyun arkadaşının ellerini vurmaya çalışır. Vurmayı başarabilirse oyun aynı şekilde devam eder. Arkadaşının elini vuramaz ise vurma sırası diğer oyuncunun olur.

İSİM ŞEHİR OYUNU

Kağıt kalem ile oynanan bir grup oyundur. Herkes elindeki kağıda isim-şehir-hayvan-bitki-ülke başlıklarını yazar. Oyunculardan biri içinden alfabeyi saymaya başlar. Diğer oyuncular dur diyene kadar saymaya devam eder. Oyuncular dur dedikleri anda hangi harfte olduğunu söyler ve herkes o harfi kullanarak belirtilen başlıkların altını doldurmaya başlar. Tüm başlıkları dolduran oyuncu 10’a kadar saymaya başlar. Sayma bittiğinde herkes kağıt ve kalemleri bırakır. Her oyuncu ne başlıklara göre ne yazdığını söyler. Her başlık 10 puan değerindedir. Aynı cevabı yazan kişiler 5’er puan alır. Oyun sonunda en çok puanı toplayan oyuncu oyunu kazanır.

KELİME ÜRETME OYUNU

Zeka geliştiren oyunlardan biridir. En az 3-4 kişiyle oynanır. Oyuncu sayısı arttıkça oyun daha keyifli bir hal alır. Kelime üretme oyununda ilk kelimeyi söyleyecek oyuncu seçilir ve o oyuncu bir kelime söyler. Sıradaki diğer oyuncu arkadaşının söylediği kelimenin son harfinden yeni bir kelime üretmelidir. Oyuncu bir önceki oyuncunun söylediği kelimenin son harfinden bir kelime üretemezse uyarı cezası alır. İkinci kez aynı oyuncu kelime üretemediğinde oyun dışında kalır ve oyun son oyuncu kalana kadar devam eder. En son kalan oyuncu oyunu kazanır.

SICAK SOĞUK OYUNU

Grup halinde oynanan bir oyundur. Çocuklar daire şeklinde bir araya gelir. Bir kişi ebe olarak seçilir. Ebe olarak seçilen oyuncu arkasını dönerek bekler. Bu esnada seçilen bir oyuncak bulunulan alanda bir yere saklanır. Saklama gerçekleştirildikten sonra ebe olan oyuncuya saklanan oyuncağı bulması söylenir. Ebe olan oyuncu, oyuncağa yaklaştığında arkadaşları ona ‘sıcak’, oyuncaktan uzaklaştıkça da ‘soğuk’ diyerek oyuncağı bulması için yönlendirir. Oyuncak bulunduğunda bir başka oyuncu ebe olarak seçilir ve tüm oyuncular ebe olana kadar oyun devam eder.

KULAKTAN KULAĞA

Kalabalık oynanan bir oyundur. Oyuncular yan yana yada daire şeklinde dizilirler. İlk sıradaki oyuncu yanındaki arkadaşının kulağına seçtiği kelimeyi söyler. Bu kelimeyi diğer hiçbir oyuncu duymamalıdır. Son oyuncuya kadar kulaktan kulağa bu kelime söylenir. En son oyuncuya sıra geldiğinde sesli bir şekilde kendisine söylene kelimeyi söyler. Eğer ilk sıradaki oyuncunun söylediği kelimeden farklı bir kelime söylenirse hatalı kelimeyi hangi oyuncunun söylediği bulunur ve o oyuncu sona geçer.

DEVE CÜCE

Oyun en az 2 kişiyle oynanır. Oyuncu sayısı arttıkça oyunun keyfi de artar. Oyunda bir kişi hakem olarak seçilir. Hakem olan oyuncu ‘deve-cüce’ diyerek talimat verir. Deve denildiğinde ayağa kalkmak cüce denildiğinde ise çömelmek gerekir. Hakem olan oyuncu bazen arkadaşlarını şaşırtmak için komutları hızlı veya karışık olarak verebilir. Söylenenin aksi halde davrandığı tespit edilen oyuncu elenir. Sona kalan oyuncu oyunu kazanır.

BEŞ TAŞ OYUNU

Oyun iki kişi yada iki grupla oynanabilir. Oyunu ilk oynayacak kişi yada grup zar atarak veya kura çekerek seçilir. Seçilen oyuncu eline bir taş alarak havaya atar, taş yere düşmeden aynı eliyle yerdeki taşlardan birini alır ve havadaki taşı da yakalar. Yerdeki tüm taşları aynı şekilde toplayana kadar oyun devam eder. Tüm taşları topladıktan sonra taşları tekrar yere atar. İlk taşı tekrar havaya atar ancak bu sefer yerden bir değil iki taş almak ve havadaki taşı tutmak zorundadır. Kalan iki taş için de aynı şeyi yapar. Üçüncü atışta önce üç sonra kalan tek taşı alır. Dördüncü atışta dört taşı birden alması gerekir. Amaç hiçbir taşı yere düşürmeden oyunu tamamlamaktır.

EVET HAYIR OYUNU

Soruları anlama ve cevaplama yetisi kazandıran bir oyundur. Oyun aynı zamanda dikkat ve konsantrasyon kazanımını da arttırır. En az iki kişiyle oynanan bu oyunda bir oyuncu ebe olarak seçilir. Diğer bir oyuncu sorular sormaya başlar amaç ebe olan oyuncuya eve veya hayır dedirtmektir. Ebe olarak seçilen oyuncu evet veya hayır derse oyunu kaybeder. Oyun için belirli bir süre seçilebilir. Bu süreye kadar ebe olarak seçilen oyuncu sorulan sorulara evet veya hayır demezse oyunu kazanır.